schaap-na-keizersnede

Liever rechtop

‘De eerste keer dat ik op deze praktijk een keizersnede bij een schaap verrichtte, opereerde ik het schaap zoals ik dat had geleerd in Utrecht op de faculteit. Ik bond het schaap vast op een hek, schoor en waste het en begon aan de operatie. Niet handig, vonden mijn nieuwe collega’s: ‘Wij opereren het schaap staand. Dat gaat sneller, is hygiënischer, werkt prettiger en is minder stressvol voor het schaap”.’

Bart Geurts is dierenarts bij dierenkliniek ’t Leidse Land. Hij vertelt enthousiast over zijn ervaring met keizersnedes bij schapen. Een voorbeeld van Dierenarts&Verhaal

Staand versus liggend

Ook al klinkt het heel logisch, het is niet zo gemakkelijk om zomaar een nieuwe methode te hanteren. Pas toen een veehouder aan Bart vroeg hoe hij de keizersnede wilde uitvoeren, gaf hij zich gewonnen: ‘Als jij me helpt bij de operatie wil ik het graag staand proberen.’ Bart ervoer het als een verademing. Dankzij het werken aan een staand schaap is vooral het werk na de geboorte van de lammeren veel gemakkelijker, omdat je werkt in het ‘luchtledige’. De baarmoeder en de hechtdraad hangen in de lucht en vallen niet in de wond, zoals bij een liggend schaap zou kunnen gebeuren.

Schoon en snel

Verder zijn er veel voordelen bij een staande keizersnede. Het allerbelangrijkste is dat door staand te werken, de baarmoeder niet in de wond zakt, er minder kans is op bevuiling van buitenaf doordat de opening van de wond verticaal is en omdat de huid en de wol minder naar binnen lijken te vallen. De dierenarts opereert in knielende houding (een schaap is nu eenmaal kleiner dan een rund) en kan door het werken in de open ruimte de baarmoeder en de draad gemakkelijk hanteren. Als de lammetjes eenmaal zijn geboren, worden ze voor de ooi neergelegd. Terwijl de ooi aan de lammeren snuffelt en ze schoon likt, kan de dierenarts de wond hechten.

Liever geen keizersnede

Natuurlijk wil je eigenlijk dat het lam via de natuurlijke weg wordt geboren, maar soms is dit onmogelijk. Het lam kan te groot zijn om door het geboortekanaal te schuiven. Vooral bij stuitliggingen is de grootte van het lam moeilijk in te schatten. Bij een stokkende geboorte wordt dan eerder besloten tot een keizersnede. Ook kan er sprake zijn van een afwijkend lam of een draaiing in de baarmoeder.
Meestal begint het werpen met het onrustig worden van het schaap. Ze zondert zich af, gaat liggen en staat weer op, krabt met de voorpoten. Als de waterblaas verschijnt en er is na een uur nog geen voortgang in het werpen zal de veehouder de dierenarts erbij roepen.

Elke minuut telt

Als de dierenarts er uiteindelijk is, is het belangrijk om snel te beslissen. Bart probeert binnen vijf minuten te beoordelen of het past of niet. Bij een kopligging, is dit beter in te schatten dan bij een stuitligging. Bij een kopligging probeer je de kop bij de pootjes in het bekken te krijgen. Met een trektouwtje (achter de oren) kan de kop van het lam het bekken ingetrokken worden, daarna worden de pootjes gestrekt en komt het lam eruit. Als bij een de kont (het bekken) van het lam niet vlot in het bekken te krijgen is, dan kiest hij voor een levend lam en maakt hij alles klaar voor de keizersnede.

De operatie

Een keizersnede bij een schaap of een rund is vergelijkbaar. Als de dierenarts eenmaal besluit om te opereren, dan wordt de hals van de ooi vastgezet met een strotouwtje, zodat ze de kop gewoon kan bewegen. De ooi krijgt preoperatief antibiotica en een pijnstiller die drie dagen werkt. De huid wordt op de plek van de operatie geschoren, gewassen en ontsmet. Ook de dierenarts zorgt voor reiniging en ontsmetting van zijn handen, handschoenen en schort. De huid en spierlagen van een schaap zijn erg dun. De incisie wordt met grote voorzichtigheid gezet in achtereenvolgens de huid, de spierlagen, het buikvlies en de baarmoeder. Binnen een kwartier na de start van de operatie zijn de lammetjes eruit en worden voor de kop van het schaap gelegd. Het sluiten van de wond door het hechten van de verschillende lagen duurt ook ongeveer een kwartier. De ooi blijft meestal gedurende de hele operatie rustig staan en begint zelfs al te snuffen en te likken aan de lammetjes terwijl de wond wordt gehecht.

Grootste verschil tussen staand en liggend

Als het schaap liggend wordt geopereerd, wordt het schaap opgebonden. Ze wordt op een hek gelegd en de poten en kop worden gefixeerd. Dat is eventjes stressvol voor de ooi. Tot aan de geboorte van de lammetjes verloopt de operatie precies hetzelfde als bij een staande ooi. Zijn de lammetjes eenmaal uit de baarmoeder en is de spanning uit de buik, dan zal deze invallen. De baarmoeder valt terug in de wond en is er een kans dat ook de huid met eventueel wol in de wond valt.
Door staand te opereren, kan de baarmoeder gemakkelijk gehecht worden, omdat hij niet in de wond valt. Ook is de kans kleiner dat de baarmoeder of het hechtgaren in aanraking komen met de huid of andere delen van het schaap. De dierenarts voert de operatie knielend uit, zodat hij met rechte rug kan operen. Bij een liggend schaap, staat de dierenarts met een licht gebogen rug over het schaap.

En de winnaar is…

Er is eigenlijk maar één nadeel aan deze vorm van opereren. Een schaap dat gefixeerd is, kan geen kant op. Een schaap dat staat, zou halverwege de operatie kunnen gaan liggen of onrustig staan. Dat gebeurt echter zelden, en als het gebeurt, dan kan de operatie ook bij het liggende schaap gewoon voorgezet worden.

Bart ziet meer voordelen dan nadelen van een keizersnede bij een staand schaap. Hij raadt het iedere dierenarts aan het zelf ook te proberen.

———————————————————————————————————————————

Margo Vonk schrijft een nieuw boek en is op zoek naar dierenartsen die hieraan mee willen werken. In het boek Dierenarts&Verhaal laat ze dierenartsen vertellen over hun vak en de eigenwijze aanpak die ze daarbij kiezen. Net als in het boek Waar lopen de schapen? is ‘the making off’ op deze site te volgen.

schapen op servies

Schaapjes op het droge

Niets is leuker dan een dagje op pad met een herder. Deze zomer heb ik voor Daphne Hogeweg van de Vrolijke schapen iets moois gemaakt en ik wil het haar graag brengen als ze aan het hoeden is. Kan ik mooi even meegenieten van haar schapen. Als ik haar ’s morgens bel, is het eerste dat ik vraag: ‘Wat ben je aan het doen?’ ‘Afwassen’.

Lees verder

Scheren is een feest

spingende schoonebeeker

Schoonebeeker springt meter omhoog na het scheren

Voor schapen is het natuurlijk helemaal geen feest, dat scheren. Schapen staan het liefst lekker ergens in de natuur te grazen met elkaar. Mensen en honden zijn een noodzakelijk kwaad. Meestal is het al wat warmer als de schapen worden geschoren. Dan is het fijn als de jas uitgaat. Schapen scheren gebeurt (meestal) maar een keer per jaar, niet iets waar je gemakkelijk aan went als schaap.

Lees verder

Herders zijn hot

Banner van Waar lopen de schapen?

Banner van Waar lopen de schapen?

Op het moment dat ik begon aan het boek Waar lopen de schapen? was er af en toe wel wat aandacht voor herders in de pers. Niet echt veel. Meestal wat minder leuke berichten. Over gemeenten die niet langer willen samenwerken met herders om de hoge kosten. Ze stelden de kwaliteitseisen omlaag en stapten over op een loonwerker.

Lees verder

ruth belder

Lekker buiten bezig – gastblog Ruth Belder

In het najaar van 2015 ging in Nederland de eerste officiële vakopleiding tot schaapherder van start. Door vergrijzing zou in de komende jaren een tekort aan schaapherders ontstaan terwijl de vraag naar schapenbegrazing vanuit overheids- en natuurbeheerorganisaties alleen maar toeneemt.

De zon gaat bloedrood op boven het Brabantse land. Het is nog koud zo vroeg op de dag. Ik sta op de geluidswal langs de A77 ter hoogte van Boxmeer. Onder mij raast het vrachtverkeer op de snelweg die met name de verkeersbewegingen richting het Duitse Ruhrgebied verwerkt. Ik bouw een vak met de netten die mijn ‘baas’ voor me heeft klaargelegd. Lees verder

Wolselecteur

image

Gotlander bij ’t Slot in Heesbeen

Wollige praatjes

Op de boerderij ’t Slot in Heesbeen worden de schapen geschoren voor ze gaan werpen. De laatste weken voor het werpen zijn de hoogdrachtige dames binnen, in de stal. Scheren is overal goed voor. De boerin kan de conditie van de ooien beter beoordelen. De schapen hebben het minder warm en kunnen daardoor beter eten en dat is belangrijk voor de groei van de lammeren. En straks, als de lammetjes zijn geboren, vinden ze de uier een stuk gemakkelijker. Lees verder

Allemaal lammetjes

Vrolijke nieuwsgierigheid

Vrolijke nieuwsgierigheid – foto Suze Vonk

De meeste mensen missen helemaal dat het voorjaar allang begonnen is. In de stallen van de herders lopen honderden lammetjes rond. Straks, als het voorjaar is en het groeiseizoen weer begint, dan wil de herder graag op stap met de ooien én de lammeren. Vandaar dat het wel handig is dat ze nu geboren worden. Ze zijn straks sterk en groot genoeg om mee te gaan met de kudde. Er zijn natuurlijk nog wel meer redenen. Als de herder niet op pad kan met de kudde is er tijd voor iets anders. Het lammerseizoen kost heel veel tijd en aandacht. Meestal hebben de herders deze dagen zelfs extra helpers zodat er ook ’s nachts eventueel geholpen kan worden bij het werpen. Lees verder

Als je vlees eet, doe dat dan bewust. Haal vlees bij boeren uit je buurt.

De koekjes staan klaar

Zaterdag 30 januari lees ik voor op een mooie plek. Gezellig hoor!

Het ruikt heerlijk in de keuken van Schapen- en zorgboerderij ‘t Slot. Op zaterdagmiddag leest Margo Vonk voor uit het boek Waar lopen de schapen? en alles is klaar om bezoek te ontvangen. De boerderij organiseert activiteiten om te laten zien wat er allemaal kan op de boerderij… Lees verder op de site van ’t Slot.

Voorlezen uit het boek doe ik met heel veel plezier. Ook bij jou! In de stal, op school, in de bibliotheek, ik vind alles leuk. Je bereikt met het makkelijkst via e-mail.

De Doornboom

Waar vind je het boek?

Het leuke van een boek is dat het overal dezelfde prijs heeft, namelijk € 24,50 (excl. verzendkosten). Je kunt het bij me bestellen via de site. Om het te ontvangen volg je deze link: Klik hier. Ik stuur het zo snel mogelijk naar je toe (je hebt het binnen een tot enkele dagen).

Er zijn ook andere websites die het boek verkopen. Maar er zijn nog veel meer plekken waar je het boek zelf kan bekijken en kopen. Dat is bijvoorbeeld bij de herders en bij winkels in de buurt van mijn woonplaats.

Waar te koop

Het boek Waar lopen de schapen? is te koop op verschillende plekken. Natuurlijk bij de schrijfster zelf (thuis of via deze website). In de buurt van Buren kun je het kopen bij:
Do & Co
MCD
Van Alles Wat
Atelier de Doornboom
Landwinkel De HeusBoek- en kantoorboekhandel Arentsen

Verschillende herders verkopen het boek vanuit de stal:
Grebbeveld schapen & zo
Wylde Weide natuurbeheer
Schaapskudde de Loonse en Drunense Duinen
Schaapskooi Vliegbasis Soesterberg

En verder op verschillende websites:
Levende Have
Van de Schapenhoeve
De bordercollieshop

 

Promotie rond herders

Deze dagen wordt de landbouwbegroting besproken in de Tweede Kamer. Een goed moment om aandacht te vragen voor de beroerde wijze waarop in Nederland omgegaan wordt met het natuurbeheer en de herders die daarbij worden ingezet. In de media wordt het onderwerp goed opgepakt. Ik hoop van harte dat het onderzoek van Alterra voldoende aangrijpingspunten biedt voor natuurbeheerders en herders om langlopende contracten af te spreken tegen verantwoorde prijzen.

Positieve uitstraling

De beste reclame voor herders is positiviteit. Wie wordt er niet vrolijk van een kudde schapen met een herder en een hond? Dat is ook het doel van mijn boek: om te laten zien hoe belangrijk het is dat herders met hun kudde worden ingezet in het natuurbeheer. Ik hoop dat na lezen van het boek meer mensen in hun eigen omgeving de gescheperde kuddes (kuddes met een herder) ondersteunen.

Ga op zoek naar een herder en laat op de sociale media zien hoe leuk je dat vindt.

Natuurlijk is al die aandacht ook goed voor de verkoop van het boek Waar lopen de schapen? Promotie is zeer welkom. Niet alleen voor mij en mijn nichtje, maar ook voor de herders in het boek. Eigenlijk voor alle herders in Nederland.

Kans op een gratis boek

Bij het vakblad het Schaap maak je kans op een gratis boek als je meedoet aan de eindejaarsprijsvraag.  In Landleven wordt het genoemd als een van de cadeau tips voor de feestdagen in Te Hooi & Gras.

Waar te koop

zie ook Waar vind je het boek
Het boek Waar lopen de schapen? is te koop op verschillende plekken. Natuurlijk bij de schrijfster zelf (thuis of via deze website). In de buurt van Buren kun je het kopen bij:
Do & Co
MCD
Van Alles Wat

Verschillende herders verkopen het boek vanuit de stal:
Grebbeveld schapen & zo
Wylde Weide natuurbeheer
Schaapskudde de Loonse en Drinense Duinen

En verder op verschillende websites:
Levende Have
Van de Schapenhoeve
De bordercollieshop